هارمونیک چیست؟
اگر در صنعت با داغ شدن غیرعادی ترانسفورماتورها، سوختن مکرر خازن ها یا عملکرد اشتباه کلیدهای مینیاتوری مواجه هستید، احتمالاً شبکه شما درگیر هارمونیک است. اما تعریف هارمونیک به زبان ساده چیست و چرا باید آن را جدی بگیریم؟
تعریف هارمونیک به زبان ساده
در یک سیستم برق ایده آل، شکل موج ولتاژ و جریان باید به صورت یک سینوسی کامل با فرکانس ۵۰ هرتز باشد. اما تجهیزات مدرن امروزی (تجهیزات غیرخطی) این شکل موج را تغییر می دهند. به زبان علمی، هارمونیک ها ولتاژها یا جریان هایی با فرکانس مضرب صحیح فرکانس اصلی هستند. برای مثال، هارمونیک مرتبه پنجم در شبکه ایران، فرکانسی معادل ۲۵۰ هرتز دارد.
👇لیست محصولات خازن صنعتی بهنیکو
چه عواملی باعث ایجاد هارمونیک می شوند؟
هارمونیک ها توسط بارهای غیرخطی تولید می شوند. یعنی تجهیزاتی که جریان مصرفی آن ها متناسب با ولتاژ اعمال شده نیست. مهم ترین منابع تولید هارمونیک عبارتند از:
- اینورترها و درایوهای موتور (VFD): اصلی ترین منبع هارمونیک در صنایع.
- یکسوکننده ها و مبدلهای قدرت: که در منابع تغذیه سوئیچینگ استفاده می شوند.
- لامپ های کم مصرف و LED: در مقیاس های بزرگ ساختمانی.
- کوره های القایی و دستگاه های جوشکاری: که باعث اعوجاج شدید در شکل موج می شوند.
✅ مهار هوشمند هارمونیک با بهنیکو
وجود هارمونیک باعث کاهش طول عمر تجهیزات حساس شما می شود. برای بررسی تخصصی وضعیت شبکه و نصب بانک خازنی ضد هارمونیک، همین حالا با متخصصین بهنیکو تماس بگیرید و از خدمات مشاوره ما بهره مند شوید. 09901680274 - 09905261572
خطرات هارمونیک برای سیستم برق
هارمونیک ها فقط شکل موج را زشت نمی کنند، بلکه آسیب های فیزیکی واقعی به همراه دارند:
- داغ شدن سیم نول: در سیستم های سه فاز، هارمونیک های مضرب ۳ در سیم نول با هم جمع شده و باعث آتش سوزی کابل می شوند.
- ترکیدگی خازن ها: خازن های معمولی در برابر هارمونیک مقاومت کمی دارند و سریعاً داغ شده و منفجر می شوند.
- تلفات انرژی: افزایش جریان های هارمونیکی باعث افزایش تلفات حرارتی در سیم کشی و ترانسفورماتورها می شود.
✅ خرید تجهیزات مقاوم و استاندارد
اگر به دنبال راهکاری پایدار برای ساختمان یا واحد صنعتی خود هستید، پیشنهاد ما استفاده از میکرو خازن های نسل جدید و یا خرید خازن ۳ فاز با عمر طولانی است تا هزینه های تعمیر و نگهداری شما به حداقل برسد.
راه حل حذف هارمونیک (فیلترگذاری)
برای مقابله با این پدیده، چند راهکار استاندارد وجود دارد:
- استفاده از راکتور فیلتر (Detuned Reactor): نصب سلف در سری با خازن ها برای جلوگیری از رزونانس هارمونیکی.
- فیلترهای اکتیو: تجهیزات پیشرفته ای که هارمونیک را شناسایی و دقیقاً برعکس آن را به شبکه تزریق می کنند تا اثر آن خنثی شود.
- اصلاح طراحی سیستم: جدا کردن مسیر بارهای حساس از بارهای هارمونیک زا.
سوالات متداول (FAQ)
۱. هارمونیک یعنی چه و چه تفاوتی با نوسان ولتاژ دارد؟
هارمونیک مربوط به تغییر در "شکل موج" است (اعوجاج)، در حالی که نوسان ولتاژ مربوط به تغییر در "مقدار" ولتاژ است. هارمونیک ها پدیده هایی دائمی و فرکانسی هستند.
۲. آیا خازن های معمولی هارمونیک را حذف می کنند؟
خیر! خازن های معمولی نه تنها هارمونیک را حذف نمی کنند، بلکه ممکن است با هارمونیک های شبکه وارد حالت "رزونانس" شده و باعث افزایش شدید جریان و انفجار خود خازن یا ترانس شوند.
۳. شاخص THD چیست؟
THD مخفف Total Harmonic Distortion است و نشان دهنده درصد کل اعوجاج هارمونیکی در شبکه است. هر چه این عدد کمتر باشد، کیفیت توان برق شما بالاتر است.
۴. برای آپارتمان ها هم نیاز به خازن ضد هارمونیک داریم؟
در ساختمان هایی که تعداد زیادی لامپ LED، کامپیوتر یا درایو آسانسور دارند، استفاده از خازن های با کیفیت (مثل میکروخازن ها) برای جلوگیری از آسیب به تجهیزات الکترونیکی توصیه می شود.
نتیجه گیری
شناخت تعریف هارمونیک اولین قدم برای حفاظت از سرمایه های صنعتی است. با مانیتورینگ دوره ای شبکه و استفاده از تجهیزات اصلاحی مناسب، می توانید از توقف خط تولید و هزینه های پنهان برق جلوگیری کنید.